ابو القاسم سلطانى
114
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 1 * ) - فلس جمع آن فلوس ( 2 * ) - خيار چنبر واژهاى پارسى است كه معرب آن خيار شنبر مىباشد امروزه Cucumis sativa var . flexuosus را خيار چنبر ، خيار كازرونى ، خيار تركى مىنامند . ( 3 * ) - تت الحاوى ج 20 ص 444 ( 4 * ) - دبيله Cystic tumor ( 5 * ) - الابنيه 132 ( 6 * ) - تت صيدنه عپ 173 ، ترجمه ش 309 ( 7 * ) - اصل : خناق مىباشد ( 8 * ) - تت قانون عب 457 ( 9 * ) - جامع مفردات ج 1 - 81 ( 10 * ) - اختيارات 157 ، تحفه 111 مخزن 263 ( 11 * ) - فروغ ناصرى ( كتاب خطى : مولف ابو القاسم نائينى سلطان الحكماء تاليف ( 1321 هجرى قمرى استاد دار الفنون اميركبير ) Code - 1284 سناى سنگال Cassia italica ( Mill ) F . W . Arndr گياهى است علفى پايا به ارتفاع 5 ، 1 متر از خانواده Caesalpiniaceae برگ از 7 - 4 برگچه واژ تخممرغى به درازاى 5 / 2 - 1 سانتيمتر و عرض 1 سانتيمتر تشكيل شده و داراى دمبرگ كوتاه نارنجى رنگ مىباشد گل به رنگ زرد تقريبا درشت ، مجتمع خوشهاى ، ميوه نيام داسى شكل به رنگ قهوهاى مايل به قرمز كه محل رويش آن سودان ، مصر ، ليبى ، صحرا ، آسياى صغير ، هند ، پنجاب ، جنوب غربى پاكستان و كراچى مىباشد در ايران در نواحى جنوبى كشور ، بندرعباس ، بلوچستان و جزاير خليجفارس رويش دارد . تاريخچه و كاربرد آن همان است كه ذيل كد 1276 سنا مكى Cassia acutifolia Delile ذكر شده است و از آن در طب سنتى نيز در همان موارد استفاده مىشده است . فقط درباره اين گياه عقيده دارند كه مسهل بسيار خوبى است چون حالت قولنج و دلپيچه در اثر مصرف آن كمتر ديده شده است . در تجارت مخلوط برگ و ميوه اين گياه به نام سناى سنگال معروف است . گياه را به عربى سنا ، سنا مكى ، حشيشه السنامكى و به پارسى در بلوچستان سنا ، كسپيند ، سناكورى ، ديديوال ( پارسا ) ، در بندرعباس به نام كوسن Kousen ( ناظم الاطباء ) ، سانا Sana و نيلتاك مىنامند . Code - 1286 سنه Cassia marylandica درختچه كوچكى است از خانواده Caesalpiniaceae كه در مريلاند و شبهجزيره عربى پراكندگى دارد در سوريه آن را سنه ، قسى و سنه مريلاند مىنامند و از برگ و ميوه آن مانند سنا مكى بهعنوان ملين استفاده مىكنند مواد موثره اين گياه نيز تركيبات آنتراكينونى مىباشد .